Aşık Cünun, 17. yüzyılın başlarında yaşadığı kabul edilen ve Koroğlu destanlarında onun baş aşığı, habercisi ve bilge danışmanı olarak öne çıkan önemli bir ozandır. Erzurum’da doğmuş, büyümüş ve her ozanın kaderinde şehrini terk ediş olduğundan kendisi Azerbaycan’da gitmiş ve orada sanatını sürdürmüştür. “Cünun” adı, “deli” anlamına gelir ve onun Çamlıbel’deki 7777 deli arasındaki “Deli Aşık” statüsünü simgeler.
Aşık Cünun’un Koroğlu ile tanışması destanın en dikkat çekici bölümlerinden biridir. Koroğlu’nun bir kervanı durdurup içindeki demir sandığı açtırmasıyla başlayan bu olayda sandıktan saçı omuzlarına dökülen genç bir aşık çıkar. Kervanın sahibi onun uğurlu biri olduğunu belirtir. Koroğlu’nun mertliğinden etkilenen Cünun, kendi isteğiyle Çamlıbel’e yerleşir ve ömrünü ona adar.
Destan boyunca Aşık Cünun sadece bir aşık değil, aynı zamanda aktif bir gözlemci ve habercidir. Sürekli diyar diyar dolaşarak yiğitleri ve güzelleri keşfeder, bunları Koroğlu’na bildirir. Örneğin, Ayvaz’ın bulunup evlat edinilmesinde onun rolü büyüktür. Aynı zamanda farklı ülkelere giderek Koroğlu’nun ününü yayar, şiirleriyle onun kahramanlığını anlatır.
Aşık Cünun’un en önemli yönlerinden biri de manevi temsil gücüdür. Koroğlu’nun kılıcı gücü simgelerken, onun sazı ve sözü ruhu temsil eder. Bu yönüyle, Dede Korkut geleneğinin bir devamıdır. Destan geleneğinde kahraman ile ozanın karakterine örnektir.
Ayrıca Aşık Cünun, Koroğlu destanlarını anlatan ve şekillendiren ilk figürlerden biri olarak kabul edilir. Destanların birçok kolu onun sözleriyle sona erer; bu yönüyle hem anlatıcı hem de anlatıyı mühürleyen bir bilge konumundadır.
Sonuç olarak Aşık Cünun, yalnızca bir ozan unsuru değil; Çamlıbel’in kültürel dokusunu kuran, Koroğlu’nun “medeniyet kurucu” rolünü tamamlayan, sazı ve sözüyle destanı bu güne ulaştıran vazgeçilmez bir şahsiyettir.
Aşık Cünun demişken bir Azerbaycan evladı olan bestekar Cahangir Cahangirov yüzyıllar sonra o büyük ustaya bir beste ile adeta teşekkür etmiş. Yüzyıllar sonra o büyük ustanın adına hürmeten notaları kaleme almıştır.
İşte Güney Azerbaycan Türkleri’nden bestesi Cahangir Cahangirov’a ait Aşık Cünun eserinin Aşık Havası formatında sözlü hali. İyi dinlemeler:
